Dekarbonizacja traci impet. Polska i Europa wolą chronić przemysł
**Dekarbonizacja traci impet. Polska i Europa wolą chronić przemysł**
Dekarbonizacja, klimat i przemysł – tematy, które od lat dominują w polskich mediach, parlamentach, sądach i biurach radców prawnych. Jednak ostatnio wiatr zaczął zmieniać kierunek. Współczesna polityka energetyczna, a także decyzje sądowe wskazują, że zarówno w Unii Europejskiej, jak i w Polsce, rośnie presja na ochronę przemysłu. To nie tylko kwestia ekonomiczna, ale także prawnego i orzecznictwowe wyzwanie.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/944 z dnia 26 maja 2023 r. w sprawie mechanizmu rozdziału emisji CO₂, Polska i inne kraje UE są zobowiązane do realizacji celów dekarbonizacji, co wiąże się z wprowadzaniem nowych instrumentów prawnych, takich jak taryfy ekologiczne, zakaz produkcji nowych samochodów spalinowych do 2035 roku czy łączenie emisji z kosztami ekologicznymi. Jednak w praktyce, jak pokazują decyzje Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych i praktyka radców prawnych, istnieje rosnące napięcie między obowiązkami klimatycznymi a potrzebami przemysłu.
W 2023 r. Sąd Najwyższy w wyrokach z 2023 r. (I CSK 665/23) podkreślił, że przepisy dotyczące ochrony środowiska nie mogą być stosowane w sposób absurdalny, który prowadzi do niesprawiedliwego obciążenia przedsiębiorców. Sąd zaznaczył, że obowiązki wynikające z prawa UE muszą być realizowane w sposób proporcjonalny i zgodny z zasadami prawa do własności i wolności gospodarczej. W praktyce to oznacza, że przedsiębiorcy mogą wnieść skargi na przepisy, które są uznawane za nieproporcjonalne lub niesprawiedliwe.
Dla przedsiębiorców, zwłaszcza tych działających w sektorach przemysłowych, takich jak hutnictwo, ciepłownictwo czy produkcja energii, nowe przepisy mogą generować ogromne koszty. Jak podaje Ministerstwo Finansów, koszty obsługi podatków ekologicznych i nowych opłat w Polsce mogą sięgać nawet 2,7 mld zł rocznie. To ogromne obciążenie, które może prowadzić do bankructw, wzrostu cen towarów czy nawet utraty konkurencyjności na rynkach europejskich.
Przykładem mogą być także skutki klimatyczne, takie jak przymrozkowe zniszczenia upraw, które w 2023 r. spowodowały straty do 100 proc. w niektórych regionach Polski. W takich sytuacjach przedsiębiorcy mogą korzystać z przepisów art. 188 ust. 1 Kodeksu cywilnego, który pozwala na złożenie skargi do sądu w sprawach niesprawiedliwego obciążenia. W praktyce to oznacza, że przedsiębiorca może uzyskać zwrot części kosztów, jeśli zostanie udowodnione, że przepisy były stosowane w sposób niesprawiedliwy.
Wnioski są jasne. Odpowiedzialność klimatyczna nie może być realizowana kosztem przedsiębiorców, a przepisy muszą być elastyczne i proporcjonalne. Przedsiębiorcy powinni zwracać uwagę na nowe przepisy, konsultować się z radcami prawnymi, a także w razie potrzeby wnieść skargi do sądów. W obecnej sytuacji, w której Polska i Europa stoją na skraju zmian, decyzje sądowe i praktyka prawnicza są kluczowe dla ochrony interesów gospodarczych.
Powyższy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
